خط‌مشی مجموعه‌سازی کتابخانه های بیمارستانی دانشگاه علوم پزشکی شیراز

۱. مقدمه

مجموعه‌سازی عبارت است از فرایند نیازسنجی، انتخاب، سفارش، تهیه، سازماندهی و دسترس‌پذیر ساختن منابع اطلاعاتی مورد نیاز جامعه استفاده‌کننده کتابخانه از طریق خرید، اهداء، مبادله و سایر روش‌های متداول، همراه با ارزیابی مستمر مجموعه به منظور حفظ کیفیت، روزآمدی و تناسب آن با نیازهای آموزشی، پژوهشی و درمانی دانشگاه.

۲. مسئولیت انتخاب منابع

مسئولیت نهایی سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت بر مجموعه‌سازی بر عهده رئیس کتابخانه است. رئیس کتابخانه وظیفه تدوین خط‌مشی‌ها و آیین‌نامه‌های مربوط به انتخاب، وجین، اهداء و ارزیابی منابع را بر عهده داشته و اجرای این وظایف را از طریق کمیته انتخاب منابع هدایت می‌کند.

کمیته انتخاب منابع با عضویت نمایندگان بخش‌های زیر تشکیل می‌شود:

  • بخش امانت
  • بخش خدمات فنی
  • معاون آموزشی

این کمیته مسئول بررسی درخواست‌ها، ارزیابی منابع پیشنهادی و ارائه پیشنهادهای لازم برای توسعه مجموعه است، در حالی که مسئولیت اجرای مصوبات بر عهده رئیس کتابخانه خواهد بود.

۳. سیاست فراهم‌آوری منابع

۳-۱. متون درسی علوم پزشکی

متون درسی معتبر و روزآمد علوم پزشکی، پیراپزشکی، پرستاری، بهداشت و سایر رشته‌های مرتبط، در اولویت نخست مجموعه‌سازی قرار دارند. این منابع با هدف پاسخگویی به نیازهای آموزشی دانشجویان، اعضای هیئت علمی، پژوهشگران و کارکنان دانشگاه تهیه می‌شوند.

۳-۲. منابع مرجع

منابع مرجع تخصصی شامل فرهنگ‌ها، دایرةالمعارف‌ها، اطلس‌ها، راهنماها، کتاب‌های مرجع و سایر منابع مشابه، بر اساس نیازهای آموزشی و پژوهشی و با پیشنهاد اعضای هیئت علمی، کتابداران، متخصصان موضوعی و کاربران کتابخانه تهیه می‌شوند.

۳-۳. منابع فرهنگی، مذهبی، ادبی و هنری

به منظور ارتقای سطح فرهنگی و پاسخگویی به نیازهای مطالعاتی کاربران، کتابخانه در حد امکانات و بودجه، نسبت به تهیه آثار معتبر مذهبی، تاریخی، ادبی و هنری ایران و جهان اقدام می‌کند.

۳-۴. منابع دیداری، شنیداری، الکترونیکی و دیجیتال

منابع چندرسانه‌ای، آموزشی، علمی و پژوهشی مطابق با نیاز گروه‌های آموزشی و کاربران کتابخانه تهیه می‌شوند. منابع صرفاً تجاری، تبلیغاتی یا سرگرمی خارج از حوزه مأموریت کتابخانه بوده و در اولویت خرید قرار ندارند.

۳-۵. پایگاه‌های اطلاعاتی

هر ساله معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه با توجه به نیاز کاربران دانشگاه، اقدام به خرید پایگاه ه های اطلاعاتی می نماید

۴. انواع مجموعه

مجموعه کتابخانه از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود:

  • منابع چاپی
  • منابع غیرچاپی و الکترونیکی

بخش اول: خط‌مشی مجموعه‌سازی منابع چاپی

۵. روش‌های تأمین منابع چاپی

تأمین منابع چاپی از طریق روش‌های زیر انجام می‌شود:

  • خرید از نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران
  • خرید از نمایشگاه‌های تخصصی و فصلی کتاب
  • همکاری با ناشران معتبر داخلی
  • خرید از کتابفروشی‌های معتبر
  • دریافت منابع اهدایی
  • برگزاری نمایشگاه‌های کتاب در دانشگاه
  • مبادله منابع با سایر کتابخانه‌ها و مراکز علمی

۶. معیارهای انتخاب منابع چاپی

انتخاب منابع چاپی بر اساس نیازسنجی و با در نظر گرفتن معیارهای زیر انجام می‌شود:

  • همسویی با رسالت، اهداف و مأموریت دانشگاه
  • انطباق با برنامه‌های آموزشی و پژوهشی
  • اعتبار علمی نویسنده، ناشر و اثر
  • روزآمد بودن اطلاعات
  • میزان تقاضا و نیاز کاربران
  • کیفیت علمی و محتوایی
  • بودجه مصوب
  • فضای نگهداری منابع
  • جلوگیری از خرید نسخه‌های تکراری
  • ارزش ماندگاری اثر

۷. ابزارهای انتخاب منابع

برای انتخاب منابع از ابزارهای زیر استفاده می‌شود:

  • فهرست‌های ناشران دانشگاهی و تخصصی
  • فهرست نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران
  • فهرست نمایشگاه‌های فصلی کتاب
  • پایگاه‌های فروش و معرفی کتاب
  • پیشنهاد اعضای هیئت علمی و گروه‌های آموزشی
  • بررسی موجودی مخزن کتابخانه
  • درخواست کاربران

۸. وظایف بخش سفارشات

بخش سفارشات به عنوان زیرمجموعه مجموعه‌سازی، مسئول اجرای فرآیند انتخاب، سفارش و تهیه منابع است. مهم‌ترین وظایف این بخش عبارت است از:

  • بررسی درخواست‌های خرید
  • کنترل سفارش‌ها با موجودی کتابخانه
  • خرید و تمدید اشتراک منابع اطلاعاتی
  • تهیه منابع چاپی و الکترونیکی
  • هماهنگی امانت بین‌کتابخانه‌ای
  • خرید نرم‌افزارهای مورد نیاز کتابخانه
  • ارتباط مستمر با ناشران، فروشندگان و کارگزاران

تبصره

هدف اصلی بخش سفارشات، تأمین منابع مورد نیاز آموزشی، پژوهشی، درمانی و مطالعاتی دانشگاه و پاسخگویی مؤثر به نیازهای اطلاعاتی اعضای هیئت علمی، دانشجویان، پژوهشگران، کارکنان و سایر کاربران کتابخانه است.

۹. فرآیند ثبت سفارش منابع چاپی

فرآیند سفارش منابع چاپی شامل مراحل زیر است:

  1. بررسی ابزارهای انتخاب منابع و تهیه فهرست اولیه منابع پیشنهادی.
  2. نیازسنجی از اعضای هیئت علمی، دانشجویان و سایر کاربران.
  3. دریافت درخواست‌ها و تکمیل اطلاعات کتابشناختی.
  4. کنترل منابع پیشنهادی با موجودی کتابخانه برای جلوگیری از خرید تکراری.
  5. بررسی درخواست‌ها در کمیته انتخاب منابع و تصویب نهایی.
  6. انجام سفارش و پیگیری مراحل خرید.
  7. برنامه‌ریزی خریدهای نمایشگاهی و خریدهای سالانه.
  8. کنترل فاکتورها و بررسی کامل بودن منابع دریافتی.
  9. ثبت منابع خریداری‌شده و ارسال آن‌ها به بخش خدمات فنی جهت آماده‌سازی.
  10. ارزیابی مستمر عملکرد تأمین‌کنندگان و حفظ ارتباط با ناشران، فروشندگان و کارگزاران.